Cập nhật luật thuế xuất nhập khẩu mới nhất 2026

Luật thuế xuất nhập khẩu đóng vai trò là công cụ điều tiết vĩ mô, bảo hộ sản xuất trong nước và thực thi các cam kết quốc tế của quốc gia. Trong giai đoạn 2026, khi các hiệp định thương mại tự do (FTA) đi vào giai đoạn thực thi sâu rộng, sự biến động của chính sách thuế đòi hỏi doanh nghiệp phải có sự nhạy bén và cập nhật liên tục để tránh các sai sót gây thiệt hại về tài chính. Bài viết này từ đội ngũ Finlogistics sẽ đi sâu vào phân tích Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13, các phương pháp tính thuế, đối tượng chịu thuế và giải pháp miễn giảm thuế tối ưu, mang lại giá trị thực tiễn cho hoạt động kinh doanh của Quý đối tác.

---

Tổng quan về Luật thuế xuất nhập khẩu hiện hành

Cơ sở pháp lý cao nhất điều chỉnh hoạt động thuế đối với hàng hóa xuyên biên giới tại Việt Nam hiện nay là Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13. Luật này xác lập các nguyên tắc về đối tượng chịu thuế, căn cứ tính thuế, thời hạn nộp thuế và các chính sách ưu đãi miễn giảm thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.

Để cụ thể hóa các điều khoản của Luật 107, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 134/2016/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều của Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Trong quá trình vận hành, Nghị định 18/2021/NĐ-CP đã được ban hành để sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 134 nhằm phù hợp với thực tiễn biến động của thị trường Logistics toàn cầu. Việc nắm vững hệ thống văn bản quy phạm pháp luật này là nền tảng để Quý doanh nghiệp thực hiện khai báo hải quan chính xác và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước cơ quan chức năng.

---

Đối tượng chịu thuế và người nộp thuế theo quy định pháp luật

Xác định đúng đối tượng chịu thuế là bước đầu tiên để doanh nghiệp hoạch định chi phí Logistics. Theo Luật thuế xuất nhập khẩu, các đối tượng chịu thuế và không chịu thuế được phân loại rõ rệt.

Đối tượng chịu thuế

Đối tượng chịu thuế xuất nhập khẩu bao gồm:

• Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam.

• Hàng hóa xuất khẩu từ thị trường trong nước vào khu phi thuế quan.

• Hàng hóa nhập khẩu từ khu phi thuế quan vào thị trường trong nước.

• Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ và hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của doanh nghiệp thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, quyền phân phối.

Đối tượng không chịu thuế

Để khuyến khích giao thương và thực hiện các nhiệm vụ quốc tế, Luật quy định các trường hợp không chịu thuế bao gồm:

• Hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển qua lãnh thổ Việt Nam theo quy định của pháp luật.

• Hàng hóa là viện trợ nhân đạo, hàng hóa là viện trợ không hoàn lại.

• Hàng hóa từ khu phi thuế quan xuất khẩu ra nước ngoài; hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào khu phi thuế quan và chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan; hàng hóa vận chuyển từ khu phi thuế quan này sang khu phi thuế quan khác.

Người nộp thuế

Người nộp thuế bao gồm chủ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; tổ chức nhận ủy thác xuất khẩu, nhập khẩu; người xuất cảnh, nhập cảnh có hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, gửi hoặc nhận hàng hóa qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam. Ngoài ra, đại lý làm thủ tục hải quan cũng có thể là người nộp thuế nếu được người nộp thuế ủy quyền nộp thuế thay theo quy định pháp luật.

---

Căn cứ tính thuế và các phương pháp tính thuế xuất nhập khẩu

Luật thuế xuất nhập khẩu quy định rõ ba phương pháp tính thuế chính tùy thuộc vào loại hàng hóa và chính sách thương mại của nhà nước.

Phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm

Đây là phương pháp phổ biến nhất trong các hoạt động thương mại chính ngạch. Công thức tính toán được thiết lập như sau:

Trong đó:

• Số lượng: Đơn vị hàng hóa thực tế xuất khẩu hoặc nhập khẩu được ghi nhận trên tờ khai hải quan.

• Trị giá tính thuế: Đối với hàng xuất khẩu, trị giá tính thuế là giá bán tại cửa khẩu xuất (giá FOB, giá DAF), không bao gồm phí bảo hiểm và cước phí vận tải quốc tế. Đối với hàng nhập khẩu, trị giá tính thuế là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên (thường là giá CIF) theo quy định của Luật Hải quan.

• Thuế suất: Được quy định tại biểu thuế xuất khẩu, biểu thuế nhập khẩu hiện hành do Chính phủ ban hành.

Phương pháp tính thuế tuyệt đối và thuế hỗn hợp

• Thuế tuyệt đối: Là mức thuế ấn định trên một đơn vị hàng hóa (ví dụ: một số tiền cụ thể trên một chiếc xe hoặc một tấn hàng). Công thức: $Thuế = Số lượng \times Mức thuế tuyệt đối$.

• Thuế hỗn hợp: Là việc áp dụng đồng thời phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm và phương pháp tính thuế tuyệt đối trên cùng một đơn vị hàng hóa.

Việc áp dụng phương pháp nào phụ thuộc hoàn toàn vào danh mục hàng hóa và các quyết định điều tiết của Bộ Tài chính nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong quản lý thuế.

---

Hệ thống thuế suất xuất nhập khẩu năm 2026

Hệ thống thuế suất tại Việt Nam rất đa dạng, phản ánh mối quan hệ ngoại thương giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới.

Thuế suất ưu đãi (MFN)

Thuế suất ưu đãi áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có xuất xứ từ quốc gia, nhóm quốc gia hoặc vùng lãnh thổ thực hiện đối xử tối huệ quốc (MFN) trong quan hệ thương mại với Việt Nam. Đây là mức thuế phổ biến áp dụng cho các thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Thuế suất ưu đãi đặc biệt

Đây là công cụ quan trọng nhất để Quý doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí Logistics. Thuế suất ưu đãi đặc biệt áp dụng đối với hàng hóa có xuất xứ từ quốc gia, nhóm quốc gia hoặc vùng lãnh thổ có thỏa thuận ưu đãi đặc biệt về thuế nhập khẩu trong quan hệ thương mại với Việt Nam thông qua các Hiệp định FTA (như EVFTA, CPTPP, RCEP, VJKFTA…). Để được hưởng mức thuế này, hàng hóa phải đáp ứng các quy tắc về xuất xứ và có Chứng nhận xuất xứ (C/O) hợp lệ.

Thuế suất thông thường

Thuế suất thông thường áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu không thuộc các trường hợp hưởng thuế suất ưu đãi hoặc ưu đãi đặc biệt. Mức thuế suất thông thường thường được quy định bằng 150% thuế suất ưu đãi của từng mặt hàng tương ứng.

---

Quy định về miễn thuế, giảm thuế và hoàn thuế xuất nhập khẩu

Nhằm khuyến khích đầu tư và sản xuất, Luật thuế xuất nhập khẩu quy định các chính sách miễn, giảm và hoàn thuế linh hoạt cho doanh nghiệp.

Các trường hợp miễn thuế trọng điểm

Luật quy định 23 nhóm đối tượng được miễn thuế, trong đó các nhóm Quý doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm bao gồm:

• Hàng hóa nhập khẩu để gia công, sản phẩm gia công xuất khẩu trả cho phía nước ngoài.

• Hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định của dự án ưu đãi đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư.

• Hàng hóa nhập khẩu phục vụ hoạt động dầu khí và nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ.

• Giống cây trồng, giống vật nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trong nước chưa sản xuất được, cần thiết nhập khẩu theo quy định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.

Thủ tục hoàn thuế

Hoàn thuế áp dụng cho các trường hợp doanh nghiệp đã nộp thuế nhưng sau đó hàng hóa có sự thay đổi về mục đích sử dụng hoặc trạng thái thực tế:

• Hàng hóa nhập khẩu đã nộp thuế nhập khẩu nhưng phải tái xuất ra nước ngoài.

• Hàng hóa xuất khẩu đã nộp thuế xuất khẩu nhưng phải tái nhập trở lại Việt Nam.

• Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phương tiện vận chuyển của các tổ chức, cá nhân được phép tạm nhập, tái xuất đã nộp thuế.

Giảm thuế

Trường hợp hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đang trong quá trình giám sát của cơ quan Hải quan mà bị hư hỏng, mất mát được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giám định chứng nhận thì được xét giảm thuế. Mức giảm thuế tương ứng với tỷ lệ tổn thất thực tế của hàng hóa.

---

Thuế bổ sung: Chống bán phá giá, chống trợ cấp và thuế tự vệ

Ngoài các loại thuế thông thường, Luật thuế xuất nhập khẩu còn quy định về các loại thuế phòng vệ thương mại nhằm bảo vệ nền sản xuất nội địa trước các hành vi cạnh tranh không lành mạnh từ hàng hóa nhập khẩu.

• Thuế chống bán phá giá: Áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu bị bán phá giá vào thị trường Việt Nam gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước.

• Thuế chống trợ cấp: Áp dụng đối với hàng hóa được trợ cấp từ nước xuất khẩu và việc nhập khẩu hàng hóa đó gây thiệt hại cho ngành sản xuất nội địa Việt Nam.

• Thuế tự vệ: Áp dụng trong trường hợp hàng hóa nhập khẩu quá mức vào Việt Nam gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước.

Các loại thuế này thường có thời hạn áp dụng nhất định và được ban hành thông qua các Quyết định cụ thể của Bộ Công Thương. Quý doanh nghiệp cần theo dõi sát danh mục hàng hóa bị áp thuế phòng vệ để dự phòng chi phí Logistics chính xác.

---

Quản lý thuế và thời hạn nộp thuế đối với hàng hóa chính ngạch

Thời hạn nộp thuế là một trong những quy định nghiêm ngặt nhất của Luật thuế xuất nhập khẩu nhằm đảm bảo dòng thu ngân sách.

Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chính ngạch, thời hạn nộp thuế thường là trước khi thông quan hoặc giải phóng hàng hóa theo quy định của Luật Hải quan. Trường hợp người nộp thuế được áp dụng chế độ ưu tiên theo quy định của Luật Hải quan thì được nộp thuế cho các tờ khai hải quan đã thông quan hoặc giải phóng hàng hóa trong tháng chậm nhất là ngày thứ mười của tháng kế tiếp.

Việc chậm nộp thuế sẽ dẫn đến các khoản phạt tiền chậm nộp theo tỷ lệ phần trăm mỗi ngày trên số tiền thuế chậm nộp. Do đó, việc sử dụng các dịch vụ thanh toán điện tử và khai báo hải quan trực tuyến là giải pháp tối ưu mà đội ngũ chuyên gia Finlogistics luôn khuyến nghị Quý doanh nghiệp áp dụng để đảm bảo tiến độ thông quan.

---

Giải pháp tối ưu hóa nghĩa vụ thuế cho chuỗi cung ứng

Trong kỷ nguyên số năm 2026, việc tự thực hiện các thủ tục thuế và hải quan có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý nếu không có sự am hiểu chuyên sâu. Finlogistics khẳng định vị thế là đối tác chiến lược, giúp Quý doanh nghiệp hóa giải mọi khó khăn về thuế xuất nhập khẩu.

Tư vấn mã HS Code và trị giá tính thuế chính xác

Việc áp mã HS Code sai là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến việc áp sai thuế suất và bị xử phạt hành chính. Đội ngũ chuyên gia tại Finlogistics sở hữu kho dữ liệu khổng lồ và kinh nghiệm thực chiến dày dạn, giúp định danh chính xác mã HS cho từng mặt hàng đặc thù, từ đó xác lập mức thuế suất ưu đãi nhất cho doanh nghiệp. Chúng tôi đồng thời hỗ trợ Quý khách hàng xây dựng căn cứ trị giá hải quan minh bạch, giúp bảo vệ giá khai báo trước các đợt tham vấn giá của cơ quan Hải quan.

Hỗ trợ thực thi thủ tục miễn thuế và hoàn thuế chuyên nghiệp

Quy trình xin miễn thuế hoặc hoàn thuế đòi hỏi bộ hồ sơ chứng từ cực kỳ phức tạp và quy trình đối soát nghiêm ngặt. Finlogistics đại diện Quý doanh nghiệp làm việc trực tiếp với cơ quan chức năng, soạn thảo hồ sơ và thực hiện các bước giải trình chuyên sâu, đảm bảo dòng tiền được hoàn lại nhanh chóng và đúng quy định pháp luật.

---

FAQ – Các câu hỏi thường gặp về Luật thuế xuất nhập khẩu

Làm thế nào để tra cứu thuế suất xuất nhập khẩu nhanh và chính xác nhất?

Quý doanh nghiệp có thể tra cứu trực tiếp tại biểu thuế xuất nhập khẩu song ngữ mới nhất do Bộ Tài chính ban hành hoặc sử dụng công cụ tra cứu mã HS trên Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Hải quan. Tuy nhiên, để đảm bảo tính ứng dụng thực tế, Quý khách nên tham vấn đội ngũ chuyên gia của Finlogistics để đối chiếu giữa lý thuyết và các công văn hướng dẫn thực thi mới nhất.

Hàng hóa từ khu phi thuế quan đưa vào nội địa có phải nộp thuế nhập khẩu không?

Có. Theo Luật thuế xuất nhập khẩu, hàng hóa nhập khẩu từ khu phi thuế quan vào thị trường trong nước được coi là hàng hóa nhập khẩu và phải chịu thuế theo quy định pháp luật. Ngược lại, hàng hóa từ thị trường trong nước đưa vào khu phi thuế quan được coi là hàng hóa xuất khẩu và phải chịu thuế xuất khẩu (nếu mặt hàng đó nằm trong danh mục chịu thuế xuất khẩu).

Nộp thuế chậm bị phạt bao nhiêu phần trăm mỗi ngày?

Theo quy định hiện hành về quản lý thuế, số tiền phạt chậm nộp thường được tính bằng 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp. Con số này có thể tăng lên đáng kể nếu thời gian chậm trễ kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến biên lợi nhuận của lô hàng.

Chứng nhận xuất xứ (C/O) hết hạn hoặc có sai sót nhỏ có được hưởng thuế suất ưu đãi không?

Trong một số trường hợp sai sót không căn bản (minor lỗi), cơ quan Hải quan có thể xem xét chấp nhận C/O. Tuy nhiên, nếu C/O hết hạn hoặc có những sai lệch nghiêm trọng về mã HS, tiêu chí xuất xứ, Quý doanh nghiệp sẽ bị từ chối thuế suất ưu đãi đặc biệt và phải nộp thuế theo mức MFN hoặc thuế suất thông thường. Finlogistics sẽ hỗ trợ kiểm tra tính hợp lệ của C/O ngay khi Quý khách nhận được bản nháp từ đối tác nước ngoài.

---

Lời kết

Luật thuế xuất nhập khẩu là một hệ thống quy định chặt chẽ nhưng cũng đầy rẫy những cơ hội tối ưu hóa nếu doanh nghiệp có chiến lược tiếp cận đúng đắn. Việc tuân thủ pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt không đáng có mà còn là tiền đề để xây dựng uy tín (Brand Authority) đối với các cơ quan quản lý và đối tác kinh doanh toàn cầu.

Finlogistics cam kết mang lại những giải pháp pháp lý và Logistics toàn diện, giúp Quý doanh nghiệp giải phóng mọi nguồn lực để tập trung vào sản xuất kinh doanh cốt lõi. Chúng tôi không chỉ là đơn vị giao nhận, mà là người gác cổng pháp lý vững chắc cho chuỗi cung ứng của bạn.

Quý doanh nghiệp đang cần đánh giá sức khỏe pháp lý về thuế cho các lô hàng sắp tới hoặc muốn tư vấn lộ trình miễn giảm thuế chuyên sâu?

Hãy liên hệ với đội ngũ chuyên gia tại Finlogistics ngay hôm nay để nhận được sự tư vấn chuyên nghiệp và giải pháp vận hành tối ưu nhất.