Nguyên liệu nhập khẩu để gia công có được miễn thuế không

Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công sản phẩm xuất khẩu có thể được miễn thuế nhập khẩu nếu đáp ứng đúng điều kiện về hợp đồng, mục đích sử dụng, quản lý nguyên liệu và sản phẩm đầu ra. Doanh nghiệp không nên hiểu rằng chỉ cần khai mã loại hình gia công là toàn bộ hàng nhập khẩu sẽ mặc nhiên được miễn thuế.

Trong quá trình thực hiện, số liệu trên tờ khai, sổ kho, định mức, lệnh sản xuất và hồ sơ xuất khẩu phải có khả năng đối chiếu với nhau. Trường hợp nguyên liệu được sử dụng sai mục đích, tiêu thụ trong nước hoặc không chứng minh được đã cấu thành sản phẩm xuất khẩu, doanh nghiệp có thể phải kê khai và nộp lại các khoản thuế liên quan.

Bài viết dưới đây được đội ngũ Finlogistics biên soạn nhằm giúp doanh nghiệp hiểu rõ điều kiện miễn thuế, cách quản lý nguyên liệu gia công và những hồ sơ cần chuẩn bị trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Nguyên liệu nhập khẩu để gia công có được miễn thuế không?

Câu trả lời là có, nếu nguyên liệu, vật tư hoặc linh kiện được nhập khẩu để thực hiện hợp đồng gia công sản phẩm xuất khẩu và đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Khoản 6 Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016 quy định nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để gia công sản phẩm xuất khẩu và sản phẩm gia công xuất khẩu thuộc nhóm hàng hóa được miễn thuế. Chính sách này được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 134/2016/NĐ-CP và các nội dung sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 18/2021/NĐ-CP.

Như vậy, doanh nghiệp nhận gia công cho thương nhân nước ngoài có thể nhập nguyên liệu theo cơ chế miễn thuế để thực hiện hợp đồng. Tuy nhiên, hàng hóa phải thực tế được đưa vào hoạt động gia công và sản phẩm tạo ra phải được xuất khẩu hoặc xử lý theo phương án phù hợp với quy định.

Quyền miễn thuế không được xác định chỉ bằng tên hàng hoặc mã loại hình trên tờ khai. Cơ quan Hải quan có thể xem xét toàn bộ chuỗi hồ sơ, từ hợp đồng gia công, tờ khai nhập khẩu, dữ liệu kho đến sản phẩm xuất khẩu thực tế.

Xem thêm: Hàng gia công là gì? Quy định về hoạt động gia công hàng hóa

Những hàng hóa nhập khẩu phục vụ gia công được miễn thuế

Phạm vi hàng hóa được miễn thuế không chỉ giới hạn ở nguyên liệu chính cấu thành sản phẩm. Tùy nội dung hợp đồng và quy trình sản xuất, hàng nhập khẩu phục vụ gia công có thể gồm nguyên liệu, vật tư, linh kiện và một số sản phẩm hoàn chỉnh được gắn vào sản phẩm gia công.

Nguyên liệu trực tiếp cấu thành sản phẩm

Đây là những vật chất tạo nên sản phẩm sau gia công, chẳng hạn vải dùng để may quần áo, thép dùng để sản xuất linh kiện, hạt nhựa dùng để ép chi tiết hoặc bảng mạch dùng để lắp ráp thiết bị điện tử.

Doanh nghiệp phải theo dõi được số lượng nguyên liệu nhập khẩu, lượng đưa vào sản xuất, lượng còn tồn và lượng cấu thành trong sản phẩm đã xuất khẩu.

Vật tư sử dụng trong quá trình gia công

Một số vật tư không trở thành bộ phận chính của sản phẩm nhưng được sử dụng trực tiếp trong quá trình gia công. Việc xác định vật tư có thuộc phạm vi miễn thuế hay không cần căn cứ vào công dụng thực tế, hợp đồng và quy trình sản xuất.

Doanh nghiệp không nên đưa toàn bộ vật tư tiêu hao của nhà máy vào danh mục miễn thuế nếu không chứng minh được mối liên hệ với hoạt động gia công.

Linh kiện và bộ phận lắp ráp

Linh kiện nhập khẩu để lắp ráp thành sản phẩm gia công xuất khẩu có thể thuộc đối tượng miễn thuế. Các mã linh kiện trên tờ khai cần được thống nhất với mã hàng trong kho, BOM, lệnh sản xuất và hồ sơ xuất khẩu.

Sản phẩm hoàn chỉnh gắn vào sản phẩm gia công

Một sản phẩm hoàn chỉnh được nhập khẩu để gắn vào sản phẩm gia công cũng có thể thuộc phạm vi miễn thuế nếu phù hợp với hợp đồng và thực tế sản xuất.

Ví dụ, doanh nghiệp nhập một mô-đun hoàn chỉnh để lắp vào thiết bị được gia công tại Việt Nam. Trường hợp này cần chứng minh mô-đun đã được gắn vào sản phẩm xuất khẩu, không được bán hoặc sử dụng cho mục đích khác.

Điều kiện để nguyên liệu gia công được miễn thuế nhập khẩu

Doanh nghiệp cần đáp ứng đồng thời các điều kiện về bản chất giao dịch, mục đích sử dụng nguyên liệu, hoạt động sản xuất và sản phẩm đầu ra.

Có hợp đồng gia công với thương nhân nước ngoài

Hoạt động gia công phải được thực hiện trên cơ sở hợp đồng phù hợp với bản chất giao dịch. Hợp đồng nên thể hiện rõ:

• Bên đặt gia công và bên nhận gia công.
• Tên sản phẩm gia công.
• Danh mục nguyên liệu, vật tư và linh kiện.
• Quyền sở hữu nguyên liệu.
• Phương thức giao nhận.
• Tiền công gia công.
• Trách nhiệm xử lý nguyên liệu dư, phế liệu và phế phẩm.

Nếu doanh nghiệp tự mua nguyên liệu, tự tổ chức sản xuất và bán sản phẩm cho khách hàng nước ngoài, giao dịch có thể mang bản chất sản xuất xuất khẩu thay vì gia công.

Tìm hiểu thêm: Hàng sản xuất xuất khẩu là gì? Thủ tục và những lưu ý quan trọng

Nguyên liệu thực tế được sử dụng để gia công

Nguyên liệu nhập khẩu miễn thuế phải được đưa vào sản xuất sản phẩm theo hợp đồng gia công. Doanh nghiệp cần theo dõi xuyên suốt từ khi hàng nhập kho, xuất cho sản xuất, hình thành bán thành phẩm đến khi hoàn thành sản phẩm.

Nếu nguyên liệu được chuyển cho bộ phận khác, đưa sang cơ sở không đăng ký hoặc sử dụng cho đơn hàng nội địa, chính sách miễn thuế có thể bị xem xét lại.

Sản phẩm gia công được xuất khẩu

Chính sách miễn thuế gắn với sản phẩm gia công xuất khẩu. Doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm được tạo ra từ nguyên liệu nhập khẩu đã hoàn thành thủ tục xuất khẩu hoặc được xử lý theo phương án khác được pháp luật cho phép.

Nếu sản phẩm không xuất khẩu, được bán trong nước hoặc nguyên liệu được chuyển đổi mục đích sử dụng, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục hải quan và nghĩa vụ thuế đối với phần hàng hóa tương ứng.

Có cơ sở sản xuất phù hợp

Hoạt động gia công phải được thực hiện tại địa điểm phù hợp với hồ sơ đã khai báo. Nhà xưởng, máy móc, lao động và năng lực sản xuất cần tương ứng với sản phẩm gia công.

Trường hợp thuê gia công lại hoặc đưa nguyên liệu đến một cơ sở khác, doanh nghiệp cần kiểm tra quy định áp dụng và quản lý chặt việc giao nhận nguyên liệu.

Quản lý được dữ liệu nhập – xuất – tồn

Doanh nghiệp phải theo dõi được:

• Nguyên liệu nhập khẩu.
• Nguyên liệu đưa vào sản xuất.
• Thành phẩm hoàn thành.
• Sản phẩm xuất khẩu.
• Nguyên liệu tồn kho.
• Phế liệu, phế phẩm và hao hụt.

Số liệu giữa tờ khai hải quan, kho, kế toán và sản xuất phải có khả năng đối chiếu. Đây là một trong những căn cứ quan trọng để chứng minh nguyên liệu đã được sử dụng đúng mục đích.

Đọc ngay: Xuất nhập tồn hải quan và cách quản lý số liệu chính xác

Căn cứ xác định nguyên liệu gia công đủ điều kiện miễn thuế

Cơ quan Hải quan không chỉ kiểm tra tờ khai nhập khẩu mà có thể xem xét toàn bộ chuỗi chứng từ liên quan đến hoạt động gia công.

Hồ sơ thường được đối chiếu gồm:

• Hợp đồng gia công và phụ lục.
• Tờ khai nhập khẩu nguyên liệu.
• Invoice, Packing List và vận đơn.
• Phiếu nhập kho, xuất kho.
• Lệnh sản xuất và phiếu cấp nguyên liệu.
• BOM hoặc định mức sử dụng.
• Hồ sơ theo dõi hao hụt, phế liệu và phế phẩm.
• Tờ khai xuất khẩu sản phẩm.
• Chứng từ giao nhận và vận tải.
• Sổ kế toán và báo cáo quyết toán hải quan.

Điểm quan trọng không nằm ở số lượng chứng từ mà ở khả năng liên kết dữ liệu. Một mã nguyên liệu trên tờ khai phải có thể đối chiếu với mã trong kho, kế toán, BOM và sản phẩm đầu ra.

Nếu mỗi phòng ban sử dụng một hệ thống mã khác nhau, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn khi giải trình số liệu, dù tổng lượng nguyên liệu thực tế không bị thất thoát.

Xem thêm: Hồ sơ báo cáo quyết toán hải quan theo Thông tư 39

Nguyên liệu nhập gia công có chịu thuế GTGT không?

Nguyên liệu nhập khẩu để thực hiện hợp đồng gia công hàng xuất khẩu ký với bên nước ngoài thuộc trường hợp được xem xét theo chính sách không chịu thuế giá trị gia tăng, nếu giao dịch và hồ sơ đáp ứng đúng điều kiện pháp luật.

Doanh nghiệp cần phân biệt rõ hai khái niệm:

• Miễn thuế nhập khẩu thuộc chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Không chịu thuế GTGT thuộc chính sách thuế giá trị gia tăng.

Hai cơ chế này có căn cứ và điều kiện áp dụng riêng. Việc một lô hàng được miễn thuế nhập khẩu không đồng nghĩa doanh nghiệp đương nhiên được miễn mọi loại thuế khác.

Trường hợp hàng nhập khẩu không đúng hợp đồng gia công, được sử dụng sai mục đích hoặc chuyển vào tiêu thụ nội địa, nghĩa vụ thuế có thể được xác định lại theo hồ sơ thực tế.

Gia công xuất khẩu tại chỗ cần lưu ý gì?

Gia công xuất khẩu tại chỗ là trường hợp cần được quản lý riêng vì có sự phối hợp giữa tờ khai xuất khẩu tại chỗ và tờ khai nhập khẩu tại chỗ.

Doanh nghiệp xuất khẩu tại chỗ phải theo dõi tình trạng tờ khai nhập khẩu đối ứng, bảo đảm thông tin về người giao hàng, người nhận hàng, hàng hóa, số lượng và thời điểm đăng ký tờ khai được thống nhất. Thủ tục nhập khẩu tại chỗ yêu cầu khai rõ số tờ khai xuất khẩu tại chỗ tương ứng.

Các nội dung cần kiểm soát gồm:

1. Ngày đăng ký tờ khai xuất khẩu tại chỗ.
2. Tình trạng tờ khai nhập khẩu tại chỗ tương ứng.
3. Thời điểm hoàn thành thủ tục của hai bên.
4. Chứng từ giao nhận hàng tại Việt Nam.
5. Sự thống nhất giữa số lượng giao, nhận và số liệu trên tờ khai.

Sai sót thường xảy ra khi bên xuất khẩu cho rằng việc hoàn thành tờ khai nhập khẩu hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bên nhận hàng. Trong thực tế, hai doanh nghiệp cần phối hợp để bảo đảm cặp tờ khai được xử lý đúng và dữ liệu có thể đối chiếu.

Khi nào nguyên liệu gia công phát sinh nghĩa vụ thuế?

Nguyên liệu được miễn thuế khi đáp ứng đúng mục đích gia công xuất khẩu. Khi điều kiện này thay đổi, doanh nghiệp có thể phải kê khai và nộp thuế.

Nguyên liệu được bán trong nước

Doanh nghiệp không được tự ý bán nguyên liệu miễn thuế vào thị trường nội địa. Trước khi tiêu thụ, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng hoặc thủ tục hải quan tương ứng và hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Sản phẩm gia công được tiêu thụ nội địa

Nếu sản phẩm không xuất khẩu mà được bán tại Việt Nam, doanh nghiệp cần xác định lại chính sách thuế đối với nguyên liệu cấu thành sản phẩm và thực hiện thủ tục trước khi đưa hàng vào tiêu thụ.

Nguyên liệu sử dụng sai mục đích

Việc dùng nguyên liệu gia công để sản xuất hàng hóa ngoài hợp đồng, cho mượn, chuyển nhượng hoặc đưa đến địa điểm khác mà không có hồ sơ phù hợp có thể làm phát sinh nghĩa vụ thuế.

Không chứng minh được lượng nguyên liệu đã sử dụng

Khi số liệu tồn kho không khớp, BOM không phản ánh thực tế hoặc không liên kết được sản phẩm xuất khẩu với nguyên liệu đầu vào, doanh nghiệp có thể phải giải trình phần chênh lệch.

Phần nguyên liệu không chứng minh được đã sử dụng đúng mục đích có nguy cơ bị xem xét lại chính sách miễn thuế.

Nguyên liệu dư không được xử lý đúng

Khi hợp đồng kết thúc, doanh nghiệp cần có phương án xử lý nguyên liệu dư, vật tư thừa, máy móc thuê mượn, phế liệu và phế phẩm.

Không nên để lượng hàng dư tồn kho kéo dài mà không có hồ sơ giải trình hoặc phương án xử lý rõ ràng.

Phân biệt gia công xuất khẩu và sản xuất xuất khẩu

Gia công xuất khẩu và sản xuất xuất khẩu đều có nguyên liệu nhập khẩu và sản phẩm đầu ra được xuất khẩu. Tuy nhiên, bản chất giao dịch và phương thức quản lý khác nhau.

Doanh nghiệp không nên xác định mô hình chỉ dựa vào việc nguyên liệu do bên nước ngoài gửi hay doanh nghiệp tự mua. Cần xem xét quyền sở hữu, cách thanh toán, trách nhiệm sản xuất và quyền định đoạt sản phẩm.

Tìm hiểu thêm: Nhập khẩu E31 là gì? Thủ tục, thuế và lưu ý

Hồ sơ doanh nghiệp cần chuẩn bị

Hồ sơ gia công cần phản ánh được cả giao dịch thương mại và quá trình sản xuất thực tế.

Hồ sơ hợp đồng

Doanh nghiệp cần lưu hợp đồng gia công, phụ lục, danh mục nguyên liệu, yêu cầu kỹ thuật, phương thức giao hàng và thỏa thuận xử lý nguyên liệu dư.

Hồ sơ nhập khẩu

Hồ sơ thường gồm:

• Tờ khai nhập khẩu.
• Commercial Invoice.
• Packing List.
• Vận đơn.
• Chứng từ giao nhận.
• Tài liệu kỹ thuật của nguyên liệu nếu có.

Hồ sơ sản xuất

Hồ sơ sản xuất cần thể hiện được nguyên liệu đã được đưa vào sản phẩm nào, với số lượng bao nhiêu. Các chứng từ quan trọng gồm phiếu nhập – xuất kho, lệnh sản xuất, BOM, định mức, phiếu cấp nguyên liệu và báo cáo hoàn thành sản phẩm.

Hồ sơ xuất khẩu

Tờ khai xuất khẩu, invoice, packing list, vận đơn và chứng từ giao nhận phải thể hiện được sản phẩm đầu ra phù hợp với hợp đồng gia công.

Hồ sơ quyết toán

Doanh nghiệp gia công thuộc nhóm cần quản lý dữ liệu phục vụ báo cáo quyết toán hải quan. Số liệu nhập – xuất – tồn cần được chuẩn hóa trong suốt kỳ báo cáo, không nên chờ đến cuối kỳ mới tổng hợp thủ công.

Đọc ngay: Báo cáo quyết toán hải quan và những nội dung cần lưu ý

Những sai sót thường gặp khi quản lý nguyên liệu gia công

Rủi ro thuế thường không xuất phát từ một lỗi riêng lẻ trên tờ khai mà từ việc dữ liệu giữa các bộ phận không đồng nhất.

Những sai sót phổ biến gồm:

• Hợp đồng mang bản chất mua bán nhưng khai theo hoạt động gia công.
• Mã nguyên liệu trên tờ khai khác mã trong kho.
• Không cập nhật BOM khi thay đổi thiết kế hoặc quy trình.
• Không quản lý riêng nguyên liệu theo từng hợp đồng.
• Dùng chung nguyên liệu miễn thuế và nguyên liệu đã nộp thuế nhưng không tách được số liệu.
• Không theo dõi hao hụt, phế liệu và phế phẩm.
• Không liên kết được tờ khai xuất khẩu với nguồn nguyên liệu.
• Số liệu kho khác sổ kế toán.
• Xử lý nguyên liệu dư khi chưa hoàn thành thủ tục.

Doanh nghiệp nên đối chiếu dữ liệu theo tháng hoặc quý. Việc phát hiện chênh lệch sớm giúp giảm khối lượng phải điều chỉnh khi lập báo cáo quyết toán hoặc khi có kiểm tra sau thông quan.

Quy trình kiểm soát nguyên liệu gia công

Bước 1: Xác định đúng bản chất giao dịch

Doanh nghiệp cần làm rõ giao dịch là gia công, sản xuất xuất khẩu hay mua bán thông thường trước khi mở tờ khai.

Bước 2: Chuẩn hóa mã nguyên liệu và sản phẩm

Một mã hàng cần được sử dụng thống nhất trên tờ khai, sổ kho, kế toán và phần mềm sản xuất.

Bước 3: Thiết lập BOM và định mức

BOM và định mức phải phản ánh quá trình sản xuất thực tế. Khi thay đổi nguyên liệu, thiết kế hoặc công đoạn, doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời.

Bước 4: Liên kết nhập khẩu với sản xuất

Mỗi lần cấp nguyên liệu cần xác định được nguyên liệu thuộc hợp đồng nào, được dùng cho lệnh sản xuất nào và tạo ra sản phẩm gì.

Bước 5: Đối chiếu với sản phẩm xuất khẩu

Số lượng thành phẩm xuất khẩu cần được đối chiếu với lượng nguyên liệu đã cấp, định mức và lượng tồn thực tế.

Bước 6: Kiểm tra số liệu định kỳ

Bộ phận xuất nhập khẩu, kho, kế toán và sản xuất cần đối chiếu dữ liệu thường xuyên, thay vì chỉ kiểm tra khi sắp đến hạn báo cáo.

Xem thêm: Quy trình khai báo hải quan và những điều cần lưu ý

Dịch vụ thủ tục hải quan tại Finlogistics

Finlogistics cung cấp dịch vụ khai báo và thông quan tờ khai hải quan cho hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, bao gồm nguyên liệu, vật tư, linh kiện và sản phẩm phục vụ hoạt động gia công.

Dịch vụ được triển khai từ khâu kiểm tra chứng từ, chuẩn bị dữ liệu khai báo, truyền tờ khai đến theo dõi phân luồng và hoàn thiện thủ tục thông quan.

Bên cạnh thủ tục hải quan, Finlogistics cung cấp dịch vụ vận chuyển đường biển, đường hàng không và đường bộ, giúp doanh nghiệp phối hợp lịch nhập nguyên liệu với kế hoạch sản xuất và xuất sản phẩm.

Đọc ngay: Dịch vụ thông quan tờ khai hải quan của Finlogistics

FAQ về miễn thuế nguyên liệu gia công

Nguyên liệu nhập khẩu để gia công có được miễn thuế không?

Có. Nguyên liệu, vật tư và linh kiện nhập khẩu để thực hiện hợp đồng gia công sản phẩm xuất khẩu có thể được miễn thuế nếu đáp ứng đúng điều kiện và được sử dụng đúng mục đích.

Linh kiện nhập khẩu để lắp vào sản phẩm gia công có được miễn thuế không?

Có thể, nếu linh kiện phù hợp với hợp đồng, thực tế được đưa vào sản phẩm gia công và sản phẩm đầu ra được xuất khẩu.

Nguyên liệu gia công có chịu thuế GTGT không?

Nguyên liệu nhập khẩu để thực hiện hợp đồng gia công hàng xuất khẩu có thể thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Doanh nghiệp cần kiểm tra hồ sơ và chính sách có hiệu lực tại thời điểm đăng ký tờ khai.

Nguyên liệu gia công dư có được bán trong nước không?

Doanh nghiệp không được tự ý bán. Trước khi tiêu thụ trong nước, cần thực hiện thủ tục hải quan và nghĩa vụ thuế tương ứng.

Nguyên liệu gia công có phải quản lý định mức không?

Có. Doanh nghiệp phải chứng minh được lượng nguyên liệu sử dụng cho sản phẩm xuất khẩu. BOM, định mức và dữ liệu sản xuất là căn cứ quan trọng khi đối chiếu.

Dùng nguyên liệu gia công để sản xuất hàng bán trong nước được không?

Việc sử dụng nguyên liệu miễn thuế cho hàng bán trong nước làm thay đổi mục đích ban đầu và có thể phát sinh nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp cần hoàn thành thủ tục trước khi sử dụng hoặc tiêu thụ.

Doanh nghiệp gia công có phải lập báo cáo quyết toán không?

Doanh nghiệp hoạt động gia công thuộc nhóm phải quản lý và báo cáo tình hình sử dụng nguyên liệu theo quy định. Dữ liệu cần được đối chiếu giữa tờ khai, kho, kế toán và sản xuất.

Kết luận

Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công sản phẩm xuất khẩu có thể được miễn thuế nhập khẩu nếu được nhập đúng hợp đồng, sử dụng đúng mục đích và quản lý đầy đủ trong suốt quá trình sản xuất.

Doanh nghiệp cần kiểm soát đồng thời hợp đồng gia công, tờ khai nhập khẩu, sổ kho, BOM, định mức, lệnh sản xuất và tờ khai xuất khẩu. Với trường hợp xuất nhập khẩu tại chỗ, cặp tờ khai đối ứng và chứng từ giao nhận cần được theo dõi chặt chẽ.

Trước khi áp dụng chính sách miễn thuế, doanh nghiệp nên đối chiếu quy định với hồ sơ thực tế và văn bản có hiệu lực tại thời điểm mở tờ khai. Việc quản lý dữ liệu ngay từ đầu giúp hạn chế chênh lệch, truy thu thuế và rủi ro khi kiểm tra sau thông quan.