Phí CAF là gì? Cách tính và những lưu ý chủ hàng cần biết

Admin Finlogistics
01/02/2026

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chứng kiến những biến động phức tạp về địa chính trị và sự tái định hình các liên minh tiền tệ, việc quản trị chi phí Logistics không còn đơn thuần là tìm kiếm đơn giá vận chuyển thấp nhất. Đối với các nhà quản trị chuỗi cung ứng chuyên nghiệp, hiểu rõ và dự báo được các loại phụ phí biến động như phí CAF (Currency Adjustment Factor) là yếu tố sống còn để bảo vệ biên lợi nhuận. Bài viết này, được đội ngũ chuyên gia tại Finlogistics nghiên cứu và phân tích chuyên sâu, sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về phụ phí điều chỉnh tỷ giá hối đoái, từ bản chất kỹ thuật đến các chiến lược tối ưu hóa thực chiến.

Nội dung chính

Phí CAF là gì? Bản chất và nguồn gốc trong vận tải quốc tế

Để quản trị hiệu quả phí CAF, trước hết chúng ta cần hiểu rõ định nghĩa và căn nguyên sự hiện diện của loại phụ phí này trong vận đơn đường biển.

Định nghĩa phí CAF là gì?

Phí CAF, viết tắt của Currency Adjustment Factor, là một loại phụ phí cước biển được các hãng tàu (Liners) áp dụng nhằm bù đắp những rủi ro phát sinh từ sự biến động tỷ giá hối đoái giữa đồng tiền thanh toán (thường là USD) và các đồng tiền chi phí vận hành khác. Khác với giá cước cơ bản (Base Freight) vốn mang tính ổn định hơn trong một khoảng thời gian nhất định, phí CAF mang tính linh hoạt và có thể thay đổi theo tháng hoặc theo quý dựa trên chỉ số thị trường ngoại hối.

Nguồn gốc lịch sử và sự hình thành các liên minh hãng tàu

Phí CAF bắt đầu trở nên phổ biến sau sự sụp đổ của hệ thống Bretton Woods vào những năm 1970, khi tỷ giá hối đoái giữa các đồng tiền không còn được giữ cố định. Các hãng tàu lớn thời bấy giờ, hoạt động dưới dạng các hiệp hội (Conferences), đã nhận ra rằng họ đang gánh chịu tổn thất nặng nề khi doanh thu thu về bằng USD nhưng chi phí vận hành tại các cảng Châu Âu, Nhật Bản hay Trung Quốc lại được thanh toán bằng nội tệ có giá trị đang tăng cao so với USD. Từ đó, phí CAF được chuẩn hóa như một công cụ chia sẻ rủi ro giữa hãng tàu và chủ hàng.

Tại sao hãng tàu phải áp dụng phí CAF? Cơ chế vận hành tài chính

phi caf la gi 4 Finlogistics https://www.finlogistics.vn

Một câu hỏi thường gặp đối với các doanh nghiệp mới tham gia xuất nhập khẩu là: “Tại sao tôi phải trả thêm phí tỷ giá khi tôi đã thanh toán bằng USD?”. Câu trả lời nằm ở cơ cấu chi phí thực tế của một hãng tàu viễn dương.

Sự lệch pha giữa doanh thu và chi phí vận hành

Các hãng tàu vận hành trên quy mô toàn cầu. Mặc dù USD là đồng tiền thanh toán chuẩn trong ngành hàng hải, nhưng các khoản chi phí thực tế phát sinh tại địa phương lại vô cùng đa dạng:

Phí cảng (Port Dues): Thanh toán bằng nội tệ tại nước sở tại.
Lương nhân viên và thủy thủ đoàn: Thường được chi trả theo đơn vị tiền tệ quốc gia.
Phí sửa chữa và bảo dưỡng: Phát sinh tại các xưởng tàu trên khắp thế giới.
Chi phí hành chính: Tại các văn phòng đại diện ở nhiều khu vực khác nhau.

Khi đồng USD mất giá so với rổ tiền tệ mà hãng tàu đang phải chi trả chi phí, doanh thu thực tế sau khi quy đổi của hãng tàu sẽ bị sụt giảm đáng kể nếu không có phí CAF để bù đắp.

Bảo vệ biên lợi nhuận trong môi trường kinh tế biến động

Ngành vận tải biển có biên lợi nhuận tương đối hẹp và chịu ảnh hưởng lớn bởi các chi phí cố định (nhiên liệu, khấu hao tàu). Một sự biến động tỷ giá chỉ khoảng 3-5% có thể xóa sạch lợi nhuận của một chuyến hàng nếu không có cơ chế điều chỉnh. Phí CAF giúp hãng tàu duy trì khả năng hoạt động liên tục mà không phải liên tục thay đổi giá cước cơ bản – một quá trình đòi hỏi nhiều thủ tục và gây xáo trộn cho khách hàng.

>>> Xem thêm: Cập nhật thuế nhập khẩu mới nhất 2026

Cách tính phí CAF và các yếu tố cấu thành tỷ lệ phần trăm

caf tinh nhu the nao 0ae1b3fc73 Finlogistics https://www.finlogistics.vn

Trong nghiệp vụ Logistics, việc hiểu cách tính phí CAF giúp kế toán doanh nghiệp đối soát hóa đơn một cách chính xác nhất.

Công thức tính phí CAF

Phí CAF thường không phải là một con số tuyệt đối mà được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm của giá cước cơ bản (Base Freight). Công thức chuẩn xác nhất được áp dụng như sau:

CAF = Base Freight \times CAF Rate (\%)

Trong đó:

Base Freight: Giá cước vận chuyển cơ bản cho mỗi container (TEU/FEU) hoặc mỗi đơn vị hàng hóa.
CAF Rate: Tỷ lệ phần trăm điều chỉnh do hãng tàu công bố tại thời điểm xếp hàng lên tàu.

Khái niệm Rổ tiền tệ (Currency Basket)

Để xác định tỷ lệ CAF, các hãng tàu không chỉ nhìn vào một cặp tỷ giá duy nhất. Họ xây dựng một “rổ tiền tệ” bao gồm các đồng tiền chính mà họ phát sinh chi phí nhiều nhất (như EUR, JPY, CNY, SGD, KRW). Tỷ lệ CAF sẽ được tính toán dựa trên mức trung bình gia quyền của các đồng tiền này so với USD. Nếu rổ tiền tệ tăng giá so với USD, phí CAF sẽ dương; ngược lại, trong một số trường hợp hiếm hoi khi USD mạnh lên đột ngột, phí CAF có thể ở mức 0% hoặc thậm chí có giá trị âm (thường gọi là Currency Credit).

Phân biệt phí CAF và phí BAF (Bunker Adjustment Factor)

Đây là hai loại phụ phí phổ biến nhất khiến chủ hàng dễ nhầm lẫn. Việc phân biệt rõ ràng giúp doanh nghiệp có chiến lược đàm phán riêng biệt cho từng loại.

Tiêu chí	Phí CAF (Currency Adjustment Factor)	Phí BAF (Bunker Adjustment Factor)
Bản chất	Điều chỉnh theo biến động tỷ giá hối đoái.	Điều chỉnh theo biến động giá nhiên liệu (dầu).
Căn cứ điều chỉnh	Rổ tiền tệ quốc tế so với USD.	Giá dầu Brent hoặc MGO tại các cảng chính.
Tính chất biến động	Phụ thuộc vào chính sách tiền tệ (FED, ECB…).	Phụ thuộc vào giá dầu mỏ và địa chính trị vùng Vịnh.
Đơn vị tính	Thường là % của cước cơ bản.	Thường là một con số tuyệt đối trên mỗi TEU/FEU.

Cả CAF và BAF đều là những phụ phí thả nổi. Tại Finlogistics, chúng tôi luôn khuyên khách hàng nên kiểm tra cả hai chỉ số này khi nhận báo giá để có cái nhìn tổng thể về chi phí vận chuyển.

>>> Xem thêm: ETD là gì trong xuất nhập khẩu? Phân biệt ETD – ETA – ETB trong logistics

Các yếu tố ảnh hưởng đến phí CAF trong năm 2026

phi caf la gi 3 Finlogistics https://www.finlogistics.vn

Năm 2026 là một năm đặc thù với nhiều biến số kinh tế vĩ mô ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ giá hối đoái toàn cầu.

Chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn

Quyết định về lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) luôn là kim chỉ nam cho phí CAF. Khi FED duy trì lãi suất cao, đồng USD có xu hướng mạnh lên, làm giảm áp lực phí CAF. Tuy nhiên, sự phục hồi kinh tế mạnh mẽ của khu vực Eurozone hoặc các chính sách kích cầu tại Trung Quốc có thể khiến đồng nội tệ của họ tăng giá, đẩy phí CAF lên cao trên các tuyến Á – Âu.

Xu hướng De-dollarization (Giảm phụ thuộc đồng USD)

Năm 2026, xu hướng sử dụng các đồng tiền thay thế trong thanh toán quốc tế đang ngày càng rõ nét. Một số hãng tàu lớn đã bắt đầu xem xét việc thu cước bằng các đồng tiền khác hoặc thay đổi cấu trúc rổ tiền tệ tham chiếu. Điều này khiến việc tính toán phí CAF trở nên đa dạng và phức tạp hơn so với mô hình truyền thống.

>>> xem thêm: Commercial Invoice là gì? Hướng dẫn chuẩn hóa hóa đơn thương mại 2026

Tác động của phí CAF đến các bên trong chuỗi cung ứng

Phí CAF không chỉ là con số trên hóa đơn, nó ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh của cả người mua và người bán.

Đối với nhà xuất khẩu (Shipper)

Khi báo giá theo điều kiện CIF hoặc CFR, nhà xuất khẩu phải dự phòng một khoảng biến động phí CAF trong giá bán. Nếu phí CAF tăng đột ngột trong thời gian hàng đang vận chuyển, lợi nhuận của lô hàng có thể bị sụt giảm đáng kể. Điều này đặc biệt rủi ro với các mặt hàng có giá trị thấp nhưng khối lượng vận chuyển lớn.

Đối với nhà nhập khẩu (Consignee)

Nhà nhập khẩu theo điều kiện FOB sẽ là người trực tiếp chi trả phí CAF tại cảng đến. Sự thiếu hụt thông tin về phụ phí này có thể dẫn đến việc thiếu hụt ngân sách Logistics hoặc gây tranh chấp với đơn vị vận chuyển khi hàng về cảng.

Chiến lược quản trị rủi ro và tối ưu hóa phí CAF cho doanh nghiệp

Phi CAF la gi 2 Finlogistics https://www.finlogistics.vn

Làm thế nào để doanh nghiệp không bị động trước các thông báo tăng phí CAF? Finlogistics đề xuất các giải pháp thực chiến sau:

Đàm phán cước trọn gói (All-in Rate)

Trong các hợp đồng dài hạn (Service Contracts), doanh nghiệp có thể đàm phán để áp dụng giá cước All-in, tức là giá cước đã bao gồm mọi phụ phí biến động như CAF và BAF trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 3-6 tháng).

Ưu điểm: Giúp doanh nghiệp dễ dàng lập kế hoạch tài chính và ổn định giá bán.
Nhược điểm: Thông thường giá All-in sẽ cao hơn một chút so với giá thị trường tại thời điểm thấp điểm để hãng tàu bù đắp rủi ro.

Sử dụng các công cụ tài chính phái sinh

Đối với các doanh nghiệp có quy lượng vận chuyển khổng lồ, việc sử dụng hợp đồng kỳ hạn (Forward Contracts) để chốt tỷ giá hối đoái là một giải pháp chuyên nghiệp. Khi tỷ giá được chốt, biến động của phí CAF sẽ được bù trừ bởi lợi nhuận từ công cụ phái sinh này.

Lựa chọn Forwarder có năng lực phân tích thị trường

Một đơn vị Forwarder chuyên nghiệp như Finlogistics không chỉ cung cấp dịch vụ vận chuyển mà còn đóng vai trò là nhà tư vấn. Chúng tôi theo dõi sát sao các chỉ số kinh tế toàn cầu để đưa ra cảnh báo sớm về các đợt tăng phụ phí, giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn thời điểm giao hàng hoặc hãng tàu có chính sách CAF ổn định hơn.

>>> Xem thêm: Thủ tục nhập khẩu thép về Việt Nam mới nhất 2026

Các thắc mắc thường gặp về phí CAF (FAQ)

Phí CAF có áp dụng cho mọi tuyến đường không?

Không hẳn. Phí CAF chủ yếu xuất hiện trên các tuyến vận tải dài như Á – Âu, Á – Mỹ hoặc Á – Phi nơi có sự khác biệt lớn về rổ tiền tệ. Các tuyến vận tải nội Á (Intra-Asia) đôi khi không áp dụng CAF hoặc áp dụng một loại phí điều chỉnh tỷ giá nội Á riêng biệt.

Tôi có thể khiếu nại nếu hãng tàu áp dụng tỷ lệ CAF quá cao không?

Tỷ lệ CAF được các hãng tàu công bố công khai trên website và thông báo trước khi áp dụng. Chủ hàng rất khó khiếu nại về tỷ lệ này trừ khi có sự sai sót trong việc áp dụng công thức tính toán trên hóa đơn. Tuy nhiên, bạn có quyền lựa chọn hãng tàu khác có mức phụ phí cạnh tranh hơn.

Phí CAF có phải chịu thuế VAT tại Việt Nam không?

Theo quy định hiện hành, các phụ phí liên quan đến vận tải quốc tế (trong đó có CAF) áp dụng cho hàng hóa xuất nhập khẩu thường chịu thuế VAT 0% nếu đáp ứng đủ các điều kiện về hợp đồng và chứng từ thanh toán quốc tế.

Lời kết

Phí CAF là một phần tất yếu của trò chơi kinh doanh toàn cầu, nơi tỷ giá hối đoái luôn biến động không ngừng. Hiểu rõ phí CAF không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được những chi phí phát sinh bất ngờ mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp trong quản trị chuỗi cung ứng.

Tại Finlogistics, chúng tôi tin rằng sự minh bạch thông tin là nền tảng của mọi mối quan hệ đối tác bền vững. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ Quý doanh nghiệp bóc tách từng loại chi phí, từ cước cơ bản đến các phụ phí phức tạp nhất, đảm bảo dòng chảy hàng hóa của bạn luôn hiệu quả và tối ưu về mặt tài chính.

Quý doanh nghiệp đang cần một bản phân tích chi tiết về giá cước và phụ phí cho tuyến đường vận chuyển sắp tới?

Hãy để Finlogistics trở thành người đồng hành tin cậy, giúp bạn làm chủ mọi biến số trong hành trình Logistics toàn cầu.