Cảng hàng không quốc tế Long Thành và hạ tầng kết nối Logistics toàn cầu

Trong bối cảnh hệ thống hạ tầng vận tải hàng không khu vực Đông Nam Á đang có sự cạnh tranh gay gắt, việc hoàn thiện và đưa vào vận hành Cảng hàng không quốc tế (HKQT) Long Thành được xem là một bước đi chiến lược nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng và năng lực trung chuyển quốc gia. Tính đến thời điểm tháng 2 năm 2026, dự án đã bước vào giai đoạn kiểm tra, vận hành thử nghiệm hệ thống tích hợp (Commissioning) để chuẩn bị cho mốc khai thác thương mại chính thức vào tháng 6 năm 2026. Với tổng vốn đầu tư toàn dự án lên đến 16 tỷ USD, công trình này không chỉ giải quyết bài toán quá tải của sân bay Tân Sơn Nhất mà còn tạo lập một hệ sinh thái Logistics hàng không đa phương thức, kết nối trực tiếp với các hành lang kinh tế trọng điểm. Bài viết dưới đây từ đội ngũ Finlogistics sẽ phân tích chuyên sâu các thông số kỹ thuật, tiến độ thực tế và tác động hệ thống của siêu dự án này đối với kinh tế vùng và mạng lưới cung ứng toàn cầu.

---

Vị thế chiến lược và mục tiêu phát triển hệ thống hàng không quốc gia

Cảng HKQT Long Thành được quy hoạch trên tổng diện tích hơn 5.000 ha tại huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai, vị trí tâm điểm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đây là dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, được thiết kế theo tiêu chuẩn 4F – cấp cao nhất theo phân chuẩn của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO).

Mục tiêu chiến lược của dự án là hình thành một trung tâm trung chuyển hàng không (Hub) tầm cỡ khu vực, có khả năng cạnh tranh trực tiếp với các sân bay lớn như Changi (Singapore) hay Suvarnabhumi (Thái Lan). Toàn bộ dự án được phân kỳ thành 3 giai đoạn chính với lộ trình tăng trưởng công suất đồng bộ:

• Giai đoạn 1: Xây dựng một đường cất hạ cánh, một nhà ga hành khách cùng các công trình phụ trợ với công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

• Giai đoạn 2: Tiếp tục đầu tư thêm một đường cất hạ cánh cấu hình song song và một nhà ga hành khách, nâng tổng công suất lên 50 triệu hành khách/năm.

• Giai đoạn 3: Hoàn thiện toàn bộ các hạng mục để đạt ngưỡng 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm khi hoàn thành toàn bộ quy hoạch.

---

Thông số kỹ thuật chi tiết của các hạng mục hạ tầng giai đoạn 1

Hạ tầng giai đoạn 1 của sân bay Long Thành tập trung vào các công trình thiết yếu thuộc Dự án thành phần 3, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư.

Nhà ga hành khách và hệ thống vận hành thông minh

Nhà ga hành khách giai đoạn 1 có diện tích sàn lên tới 373.000 m2, được lấy cảm hứng thiết kế từ hình ảnh hoa sen. Công trình này tích hợp các giải pháp công nghệ tự động hóa hiện đại nhằm tối ưu hóa quy trình luân chuyển hành khách:

• Hệ thống làm thủ tục check-in tự động và kiểm tra an ninh bằng công nghệ tiên tiến giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.

• Hệ thống băng chuyền hành lý (BHS) thông minh kết nối trực tiếp với khu vực sân đỗ, đảm bảo tính chính xác và an toàn cho tài sản.

• Khu vực thương mại và cửa hàng miễn thuế được bố trí theo tiêu chuẩn quốc tế, cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng tối ưu cho hành khách quốc tế.

Đường cất hạ cánh và khu bay cấp 4F

Đường cất hạ cánh số 1 trong giai đoạn 1 có chiều dài 4.000m và chiều rộng 75m. Đây là thông số kỹ thuật cho phép sân bay tiếp nhận các dòng máy bay thân rộng hiện đại như Airbus A350, Boeing 787 và các loại tàu bay mã E, code C phục vụ cả vận chuyển hành khách và hàng hóa chuyên dụng. Hệ thống đường lăn, sân đỗ được quy hoạch khoa học để tối ưu hóa năng lực cất hạ cánh, giảm thiểu thời gian chờ đợi trên đường lăn.

Đài kiểm soát không lưu và an toàn bay

Đài kiểm soát không lưu cao khoảng 123m, là công trình mang tính biểu tượng và kỹ thuật then chốt của dự án. Đến cuối năm 2025, hạng mục này đã hoàn thành phần xây dựng và chuyển sang giai đoạn lắp đặt thiết bị quản lý bay chuyên dụng như trạm radar sơ cấp/thứ cấp, trạm phát sóng vô tuyến và radar khí tượng.

---

Tiến độ thực hiện thực tế và trạng thái vận hành đầu năm 2026

Tính đến tháng 2 năm 2026, dự án Cảng HKQT Long Thành giai đoạn 1 đang tập trung tối đa nguồn lực cho các công đoạn hoàn thiện và hiệu chỉnh hệ thống kỹ thuật.

Trạng thái hoàn thiện các gói thầu xây lắp

Các gói thầu chính thuộc Dự án thành phần 3 như Gói thầu 5.10 (Nhà ga hành khách) và Gói thầu 4.6 (Đường cất hạ cánh, sân đỗ) đã cơ bản hoàn thành các phần việc xây lắp thô.

• Nhà ga hành khách: Đã hoàn tất lắp đặt hệ thống khung vách kính mặt dựng và chuyển sang lắp đặt thiết bị nội thất, cơ điện (MEP) và hệ thống phòng cháy chữa cháy.

• Khu bay: Các hạng mục phụ trợ như nhà kỹ thuật, trạm nguồn và hệ thống hàng rào, sân vườn đã hoàn thành toàn bộ phần xây dựng.

• Dịch vụ bảo dưỡng máy bay: Trung tâm kỹ thuật bảo dưỡng máy bay (hangar số 3 và số 4) với vốn đầu tư gần 1.700 tỷ đồng đang trong lộ trình hoàn thành vào tháng 6/2026, cho phép bảo dưỡng đồng thời 2 máy bay code E và 4 máy bay code C.

Chuyến bay thương mại thử nghiệm và kế hoạch khai thác

Ngày 15/12/2025 đã đánh dấu mốc quan trọng khi máy bay thương mại đầu tiên hạ cánh thử nghiệm xuống sân bay Long Thành. Trong quý 1 năm 2026, ACV tiếp tục huy động thêm nhân lực và thiết bị để giữ tiến độ “đường găng” bất biến, đảm bảo các thủ tục pháp lý và vận hành tích hợp hoàn tất để chính thức khai thác thương mại vào tháng 6/2026.

---

Hạ tầng kết nối đa phương thức và mạng lưới Logistics vùng

Sự hiệu quả của cảng hàng không Long Thành phụ thuộc chặt chẽ vào khả năng liên kết giữa các phương thức vận tải bộ, đường sắt và đường biển trong khu vực.

Hệ thống đường bộ cao tốc và vành đai

• Vành đai 3 TP.HCM: Dự án đang được triển khai xuyên Tết đầu năm 2026 để đảm bảo kết nối toàn diện vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

• Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu: Đây là hành lang xương sống kết nối sân bay với cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, tạo ra trục logistics hàng không – hàng hải chiến lược.

• Tuyến Metro số 1 kéo dài: TP.HCM và Đồng Nai đang xem xét đầu tư hơn 60.000 tỷ đồng để kéo dài tuyến Metro số 1 đến sân bay Long Thành với tổng chiều dài khoảng 41,4km, tốc độ khai thác tối đa lên tới 110 km/h.

Quy hoạch đường sắt tốc độ cao và đường sắt hàng hóa

Hệ thống đường sắt được kỳ vọng sẽ làm thay đổi cấu trúc chi phí Logistics của khu vực.

• Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam: Dự kiến khởi công vào cuối năm 2026, ga Long Thành sẽ là một điểm dừng quan trọng trên trục dọc quốc gia.

• Tuyến đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép: Tuyến đường sắt hàng hóa này kết nối các khu công nghiệp tại Bình Dương với cảng biển và sân bay, dự kiến khởi công năm 2027 nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng công nghiệp.

---

Tác động chiến lược đối với Logistics hàng không và kinh tế khu vực

Việc sân bay Long Thành đi vào hoạt động tạo ra những tác động chuyển đổi sâu sắc đối với ngành Logistics Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh các ngành công nghiệp giá trị cao đang dịch chuyển mạnh mẽ vào vùng Đông Nam Bộ.

Hình thành siêu nút Logistics hàng không và Khu phi thuế quan

Đề xuất thành lập Trung tâm Logistics hàng không kết hợp Khu phi thuế quan tại Long Thành là một bước đi chiến lược. Mô hình này dự kiến đóng góp 0,7% GRDP hằng năm cho vùng Đông Nam Bộ và khoảng 1-2% kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

• Năng lực lưu thông: Giúp tăng kim ngạch xuất nhập khẩu qua đường hàng không từ 15-20% mỗi năm nhờ rút ngắn thời gian và chi phí xử lý.

• Việc làm: Tạo ra khoảng 15.000 việc làm mới, bao gồm 6.000 việc làm trực tiếp trong lĩnh vực vận hành và Logistics.

Tái định hình vận tải hàng không phía Nam

Khi công suất xử lý hàng hóa đạt 1,2 triệu tấn/năm trong giai đoạn 1, Long Thành sẽ giải tỏa áp lực cho sân bay Tân Sơn Nhất, giúp các hãng hàng không linh hoạt hơn trong việc khai thác dung tích bụng máy bay và các chuyến bay chở hàng chuyên dụng (freighters). Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các ngành hàng nhạy cảm về thời gian như linh kiện điện tử, dược phẩm và nông sản giá trị cao.

---

Quy hoạch đô thị sân bay và các phân khu chức năng chiến lược

Theo đồ án Quy hoạch chung đô thị Long Thành đến năm 2045, không gian quanh sân bay được tổ chức thành 5 phân khu chức năng gắn chặt với hệ sinh thái Logistics đa phương thức.

Cấu trúc 5 phân khu chức năng

• Vùng trung tâm sân bay: Là “trái tim” vận hành các luồng hàng hóa và hành khách quốc tế khổng lồ.

• Vùng lõi đô thị (Core Urban): Trung tâm tài chính, ngân hàng và hệ thống khách sạn cao cấp phục vụ chuyên gia toàn cầu.

• Vành đai công nghiệp công nghệ cao: Thu hút đầu tư vào các lĩnh vực bán dẫn, dược phẩm và năng lượng sạch.

• Vùng Logistics đa phương thức: Khu vực trọng điểm kết nối đường không – đường bộ – đường sắt – đường biển.

• Vùng du lịch sinh thái: Khai thác tài nguyên hồ và sông Đồng Nai để phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng và dịch vụ phụ trợ.

Hệ sinh thái công nghiệp và dịch vụ phụ cận

Lợi thế kinh tế từ sân bay sẽ lan tỏa mạnh mẽ tới huyện Long Thành và các khu vực lân cận thuộc TP.HCM, Bà Rịa – Vũng Tàu và Bình Dương, nơi tập trung hàng chục khu công nghiệp hiện hữu. Việc hoàn thiện quy hoạch đồng bộ vào đầu năm 2026 là bước đi then chốt để đảm bảo năng lực cạnh tranh toàn cầu của khu vực này.

---

Những câu hỏi thường gặp về Cảng HKQT Long Thành (FAQ)

Sân bay Long Thành chính thức hoạt động thương mại khi nào?

Mốc thời gian đưa vào khai thác thương mại giai đoạn 1 được xác định là tháng 6 năm 2026.

Quy mô công suất của giai đoạn 1 là bao nhiêu?

Giai đoạn 1 có công suất thiết kế đạt 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Ai là đơn vị chủ trì đầu tư các hạng mục chính?

Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) là chủ đầu tư các hạng mục thiết yếu thuộc Dự án thành phần 3.

Sân bay Long Thành có thay thế sân bay Tân Sơn Nhất không?

Sân bay Long Thành hoạt động song song với sân bay Tân Sơn Nhất để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng vận tải hàng không khu vực phía Nam, đồng thời chia sẻ áp lực cho sân bay hiện hữu.

---

Lời kết

Cảng HKQT Long Thành không chỉ là một dự án hạ tầng đơn thuần mà là một mắt xích chiến lược tái định hình vị thế của Việt Nam trong mạng lưới Logistics quốc gia và quốc tế. Việc đưa vào khai thác giai đoạn 1 vào giữa năm 2026 sẽ tạo ra xung lực mạnh mẽ cho hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại điện tử và các ngành công nghiệp phụ trợ giá trị cao.

Với năng lực chuyên môn sâu rộng trong lĩnh vực quản trị chuỗi cung ứng, Finlogistics cam kết đồng hành cùng Quý doanh nghiệp trong việc thiết lập các giải pháp Logistics linh hoạt, tận dụng tối đa lợi thế từ hạ tầng sân bay Long Thành. Chúng tôi tin rằng sự chuẩn bị sớm về chiến lược vận tải hàng không sẽ giúp Quý doanh nghiệp bứt phá trong kỷ nguyên mới của giao thương toàn cầu.

Quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp tối ưu hóa vận tải hàng không và kho bãi xung quanh khu vực Long Thành?

Hãy để Finlogistics tư vấn lộ trình kết nối đa phương thức và giải pháp thông quan nhanh chóng nhất cho bạn.